Biyografi

Melih Cevdet Anday ( 1915)
1915 yýlýnda Ýstanbul’da doðdu.Ankara Gazi Lisesi’ni bitirdikten sonra Milli Eðitim Bakanlýðý Yayýn Müdürlüðünde danýþmanlýk, Ankara Kitaplýðý’nda memurluk ve gazetecilik yaptý.Akþam ve Cumhuriyet gazetelerinde deneme yazýlarý yazdý.1954′ten sonra bir süre Ýstanbul Belediye Konservatuarý tiyatro Bölümü’hde fonetik-diksiyon öðretmenliði yaptý, emekle oldu.Þiirleri dýþýnda tercümeleri ve romanlarý da vardýr.

Melih Cevdet, arkadaþlarý Orhan Veli ve Oktay Rifat gibi Varlýk dergisinde yayýnladýðý ilk þiirlerinde, dönemin ortak dil beðenisini simgeleyen sözcüklere kapýldýðý söylenebilir. O da mavi iklimlerde, dal dal erguvan açan rüyalar biçiminde duyarlýlýklarý yansýtmaya çalýþýrken, kendi hayatýndan, deneylerinden kaynaklanmadýðýný düþündüren söyleyiþlere öykünmüþtür.

II.Dünya Savaþý’ndan sonra dünyayý saran ölüm fýrtýnasý karþýsýnda, yoksulluk, haksýzlýk ve yalan karþýsýnda, arkadaþlarý gibi onun da sýk sýk ince yergiye baþvurduðu görülür. ‘Garip’ten çok sonra ‘Rahatý Kaçan Aðaç’ gibi, uyak kullanýlarak, geleneksel denge anlayýþýnýn saðlanmak istendiði bir þiirde bile kendini ince yergiden alamaz. Melih Cevdet öte yandan çeliþkileri sergileme, yergi, olay gibi yan imkanlardan, toplumsal sorunlara baðlý konularý iþlerken yararlanmaya çalýþtýðýný söyleyebiliriz. Bir bölümü Yaprak dergisi çýkarken (1947-49) yazýlan ‘Telgrafhane’yi (1952) oluþturan þiirlerin büyük çoðunluðunun bu olanaklara dayanarak kurulmuþ olmalarý raslantý deðildir. Tohum ve Telgrafhane gibi evresinin iki önemli þiiri ise, þairin, hem içerik hem biçim yönünden kendini sýnýrlamadýðýný, deðiþik yönlere açýlmak istediðini gösterir.

Genel özellikleri bakýmýndan þairin 1940-1952 yýllarýnda kazandýðý deneylerin bileþkesi olarak kabul edebileceðimiz þiirlerden oluþan ‘Yan Yana’da dörtlü kuruluþlarýn belirgin bir biçimde çoðaldýðý görülür. Gelecek, Hiroþima, Faltaþý, Güzel Düþ, Aný adlý eserlerde geleneksel biçimlere eðilimi aðýr basmýþtýr.
Melih Cevdet’in özellikle 1960’tan sonraki eserlerinde yapý ustasý olduðu yazýlmýþtýr.

ESERLERÝ
Garip (O.Veli ve O.Rifat ile), Rahatý Kraçan Aðaç, Kollarý baðlý Odysseus, Göçebe Denizin Üstünde, Ölümsüzlük Ardýnda Gýlgamýþ, Teknenin Ölümü,Tanýdýk Dünya, Güneþte, Yaðmurun Altýnda, gizli Emir, Raziye, Dört Oyun.

GÜNDEM

Edebiyatýmýz garip kaldý!
Milliyet 29 Kasým 2002

Türk edebiyatýnýn duayenlerinden Melih Cevdet Anday, solunum ve böbrek yetmezliði sonucu 87 yaþýnda vefat etti

Gazi Lisesi’ndeki arkadaþlarý Orhan Veli ve Oktay Rifat’la þiire baþlayan, “Garip” hareketinin son çýnarý Melih Cevdet Anday, solunum ve böbrek yetmezliði tanýsýyla tedavi gördüðü Marmara Üniversitesi Týp Fakültesi Hastanesi’nde, 87 yaþýnda hayata veda etti.
Ýstanbul’da doðan Anday’ýn büyük dedesi Mirlava Mehmed Raþit Paþa, Osmanlý Devleti’nin ilk “eczacý paþasýydý”. Çocukluðu Kadýköy Bahariye’deki evinde geçen Anday, ilkokulu eski Fenerbahçe Stadyumu’nun yanýndaki Taþ Mektep’te, ortaokulu da Kadýköy Sultanisi’nde okudu. Babasýnýn görevi dolayýsýyla lise öðrenimini Ankara Gazi Lisesi’nde tamamladý. Dokuzuncu sýnýfta okuduðu sýrada Orhan Veli ve Oktay Rifat’la tanýþtý. Liseyi bitirdikten sonra önce Ankara Hukuk Fakültesi’ne, ardýndan da Dil ve Tarih Coðrafya Fakültesi’ne giren Anday, öðrenim hayatýna devam etmedi. 1938’de sosyoloji öðrenimi için Belçika’ya giden Anday, 2. Dünya Savaþý nedeniyle yurda dönerek bir süre Milli Eðitim Bakanlýðý Yayýn Müdürlüðü’nde danýþmanlýk yaptý.

FIKRA YAZARLIÐI YAPTI
Anday; Akþam, Tercüman, Büyük Gazete, Tanin ve Cumhuriyet gazetelerinde fýkra yazarlýðý, sanat sayfasý yöneticiliði yapmýþ, denemeler yazmýþ, 1954’te baþladýðý Ýstanbul Belediye Konservatuvarý Tiyatro Bölümü fonetik - diksiyon öðretmenliðinden 1977’de emekli olmuþtu. Anday, 1964 - 1969 yýllarý arasýnda TRT Yönetim Kurulu’nda görev almýþtý. 1979’da UNESCO Genel Merkezi kültür müþaviri olarak Paris’e giden Anday, hükümet deðiþince geri çaðrýlmýþtý.

ESERLERÝYLE ÖDÜL ALDI
Anday, “Mikado’nun Çöpleri” adlý oyunuyla 1967 - 1968 Ýlhan Ýskender Armaðaný’ný, “Gizli Emir” adlý romanýyla TRT 1970 Sanat Ödülleri Roman Armaðaný’ný, Tarjel Vesaas’dan çevirdiði “Buz Sarayý” romanýyla da TDK 1973 Çeviri Ödülü’nü kazanmýþtý. Anday’ýn ilk þiiri, 1936 yýlýnda Varlýk Dergisi’nde yayýmlanan “Ukde” olmuþtu. Anday, “Teknenin Ölümü” adlý þiir kitabýyla 1976 Yeditepe Þiir Armaðaný’ný, “Sözcükler” adlý þiir kitabýyla 1978 Sedat Simavi Vakfý Edebiyat Ödülü’nü, “Ölümsüzlük Ardýnda Gýlgamýþ” adlý þiir kitabýyla da 1981 Ýþ Bankasý Büyük Ödülü’nü kazanmýþtý. Anday’ýn yapýtlarý, Rusça, Fransýzca, Ýngilizce baþta olmak üzere bir çok dile çevrildi.

“Garip”in hikayesi
Melih Cevdet Anday þiire Gazi Lisesi’nde arkadaþlarý Orhan Veli ve Oktay Rifat’la baþladý. Daha sonralarý “Garip” hareketi çevresinde oluþacak beraberliklerinin temeli böylece atýlmýþ oldu. “Varlýk” dergisinde birlikte yaptýklarý bir çýkýþla, Veli, Rifat ve Anday Türk þiirine yeni bir anlayýþ getirdi. Kentte yaþayan küçük insanlarýn sorunlarýný lirizme, ahenge, sese sýrt çeviren bir sadelik içinde ele alýyor, þiire girmez denilen konulara, sözcüklere özellikle aðýrlýk veriyorlardý. Yaptýklarý denemeler edebiyat çevrelerinde büyük ilgiyle karþýlandý, tartýþmalara yol açtý. 1941’de çýkardýklarý “Garip” adlý kitapta Veli’nin imzasýyla bu yeni anlayýþýn temel ilkeleri þöyle açýklandý: “Þiir, bütün özelliði edasýnda olan bir söz sanatýdýr.”