Biyografi

Ibıray Altınsarı
Kazak Tarihi

Ibıray Altınsarı, Kazakların ilk modern okul sisteminin temelini atan ünlü bir düşünce adamıdır. 1864 yılında Torgay�da Kazak çocukları için bir ilkokul açmıştır. Altınsarı, Kazakların, Ruslarla baş edebilmelerinin ancak iyi bir eğitimden geçmeleri ile mümkün olacağını, bu sebeple eğitime çok önem verilmesi gerektiğini söylemiştir. O, modern ilimlerle manevî ilimlerin bir arada okutulması gerektiğini her vesilede dile getirmiştir. Kazak edebiyatında realizm akımının da öncüsü olarak kabul edilmektedir. Altınsarı, modern bir eğitim taraftarı olmakla beraber Rus misyonerlerinin okullardaki Hristiyanlık propagandalarını ve Kazak çocuklarına İncil okutma teşebbüslerini çok şiddetli bir şekilde tenkit etmiş ve yerleşik İslâm geleneklerini rencide edici (Kazaklara domuz eti yedirme ve domuz bakıcılığı yaptırma gibi) tutumlarını protesto etmiştir. Bu sebeple İslâm-Müsülmanşılıktın Tutkası �İslâm-Müslümanların Dayanağı (Tutkalı)� adlı bir ilmihâl de yazmıştır. Kendisi Kazak Türkçesine de çok önem verirdi. Genç neslin Kazakçayı iyi bilmeleri ve kendilerini daha çok Kazak Türkçesiyle ifade etmelerini isterdi. Çocukların eğitimine özen gösterdiği için eğitimin Kazak diliyle yapılmasını savunurdu. Pedagoji alanında da eserler meydana getirdi. İlk Kazak grameri ve Kazakça-Türkçe sözlüğü hazırlayan da kendisidir.

Kazak Edebiyatının Belli Başlı Temsilcileri
Bünyamin ÖZGÜMÜŞ Yağmur Sayı : 16
Temmuz - Ağustos - Eylül 2002

Hüseyin Mazlum
Yunanistan Türk Edebiyatı

Balkanlar�da Türk Şiiri - Balkan Türklerinin Kimlik Destanı
Suat Engüllü
1. Karşıyaka Şiir Kurultayı
19-21 Mart 2004/ İzmir
http://www.makturk.com

Yunanistan Türk şiirinde dikkate değer ilk daha önemli ve umut verici kıpırdanmalar, 1960�lı yıllarda göze çarpmaya başlamıştır. Bu da, Türkiye ile Yunanistan arasındaki ilişkilerde yaşanan �bahar havası� sonrasında, Türkiye�de eğitim gören bir grup Yunanistan Türk gencinin, Batı Trakya�ya dönüşlerinin ardından bir �edebî hareket� başlatmalarıyla olmuştur. Bu hareketin önde gelen isimleri Alirıza Saraçoğlu, Hüseyin Mazlum, Rahmi Ali, Hüseyin Alibabaoğlu, Tevfik Hüseyinoğlu�dur.

Hülagu ( 23.08.1216)- (08.09.1277)
Hulâgû 1217�de doğdu. İran�da hüküm süren İlhanlılar Devleti�nin kurucusudur. Bağdat�ı alarak Abbasi Halifeliği�ni yıkmış olan meşhur Türk-Moğol serdar ve hükümdarıdır.
Büyük kardeşi Mengu Han babasının yerine Hakan olmuş ve Hulâgû�yu 1253�te İran�a memur etmişti. �İlhan� Hakana bağlı Eyalet Hanı demektir. Bundan dolayı Hulâgû�ya (İlhan) lakabı verilmiş ve soyundan gelen hükümdarlara da İlhanlılar denilmiştir.
Hulâgû, İran�ı ve Kafkasya�yı ele geçirdikten sonra Şarkî İsmailiye Devleti�ni ortadan kaldırmağa karar vermişti. O zamanlarda istediği hükümdarları fedai dervişleri vasıtası ile öldürten ve asrımızın anarşistleri gibi gizli ve korkunç teşkilatı bulunan İsmaililerin merkezi Elmut Kalesi�ni aldı. Sonuncu hükümdarları olan Rukneddin�i öldürttü. 1256�da bu devleti ortadan kaldırdı. Onun elinde hapsedilmiş olan meşhur alim Nâsıruddin et-Tûsî�yi kurtararak yanına aldı.
Hulâgû, Şii olan Nâsır ile Hıristiyan bulunan zevcelerinden birinin teşviki ile Bağdat Halifesi hakkında kin beslemeğe başlamıştı. Son Abbasi Halifesi Musta�sım-Billah�a itaat etmesi için haber gönderdi. Musta�sım kuvvetli olmadığı halde mağrur idi. Karşı koymak istedi. Halifenin Şii veziri İbni Alkami de vaziyetin hücuma elverişli olduğu hakkında Hulâgû�ya bilgi vererek Hulâgû�yu gizlice davet etti. Bunun üzerine Hulâgû, 1258�de Bağdat�ı elli gün kadar kuşattı.
Sonuçta, Halife çaresiz kalarak oğulları ve maiyyeti ile birlikte af dilemek üzere Hulâgû�nun ordugahına gidince, Hulâgû onu çuvala koydurup süvarilerine çiğnetti. Bütün ailesini öldürtmekle beraber Bağdat�ı yakıp yıktı. Rivayete göre sekiz yüz bin kişiye yaklaşan bütün halkı da kılıçtan geçirdi.
Daha sonra Suriye�ye doğru döndü. Haleb�i ve Şam�ı aldı. Fakat bu istila Mısır�daki Türk Sultanı Baybars tarafından durduruldu. Onun ordusu Hulâgû�nun bir serdarını fena halde bozguna uğratmış ve İlhanlıları Suriye�den çıkmaya mecbur etmişti.
Hulâgû, daha önce büyük kardeşinin ölümünü haber alarak yerine geçmeğe hazırlanmıştı. Bu mağlubiyet darbesi üzerine İran�da kalmış ve kurduğu devletin işleriyle meşgul olmuştu.
Tarihçiler Hulâgû�ya çok kan dökmüş bir hükümdar olarak bakarlar. Böyle olmakla beraber o, bir devletin kurucusu idi. Bilime ve sanata karşı da büyük saygısı vardı.
Hulâgû, sarayına bilginleri toplar ve onları korurdu. Bilgiye merakı vardı. Kendisi astronomi ve kimya ile uğraşırdı. Merage�de bir rasathane yaptırdı. Bilginleri toplayarak ilim akademileri kurdu. Aladağ�da saraylar, Huy�da camiler yaptırdı. Tebriz şehri onun döneminde bir bilim merkezi oldu. Bizans�tan oraya kozmoğrafya ve diğer ilimleri öğrenmek için öğrenciler geliyordu.
1266�da öldü.

Jambıl Jabayev ( 1846)- (1945)
Kazak Edebiyatı

Jambıl Jabayev

Kazaklar, 20. yüzyılın başlarına kadar göçebe olarak yaşamaktaydılar. Bundan ötürü onlarda yazılı kültürden çok, sözlü kültür gelişmiştir. Halk edebiyatı ürünleri bir hayli fazladır. Anız-ertegiler (efsane-masallar), makal-meteller (atasözleri), şeşendik sözler (kıssalar), ölenler (türküler), aytıslar (atışmalar) gibi sözlü kültür ürünleri yaygındır. Geçmişte akın denilen ozanlar, halk arasında çok önemli bir yere sahipti. Bunlar birbirleriyle atışırlardı. Bu atışmalar sırasında tarihî, dinî ve günlük meseleler dile getirilirdi. Bu gelenek Kazakistan�da hâlâ devam etmektedir.

Jambıl Jabayev (1846-1945) bu akınların en meşhurlarındandır. Ötegen Batır, Şuransı Batır gibi Kazak; Manas, Köroğlu ve Battal Gazi gibi birçok Türk topluluğunda yaygın olan diğer Türk destanlarını büyük bir başarıyla söylemiştir. Kendisi Kazakistan ve diğer Türk cumhuriyetlerinde çok tanınmaktadır.

Kazak Edebiyatının Belli Başlı Temsilcileri
Bünyamin ÖZGÜMÜŞ Yağmur Sayı : 16
Temmuz - Ağustos - Eylül 2002

Kasım Ömer
Kasım Ömer
Türkmen Kurultayı�nın son gününde genel başkanlık seçiminde adaylıktan çekildi.

Gazeteci ve araştırmacı olan Kemal Çapraz 1964′te Kastamonu’nun Araç ilçesinde doğmuştur. Annesinin adı Meliha, babasının adı Cemal’dir. İlk ve orta tahsilini İstanbul’da yapan Kemal Çapraz, 1987′de İstanbul Üniversitesi, Basın Yayın Yüksek Okulu’ndan mezun olmuştur. Yüksek lisansını aynı üniversitenin, Gazetecilik ve Halkla ilişkiler Kürsüsünde “Kırım Türk Basını ve İsmail Gaspıralı” üzerine yapmıştır. 1985′te fiili olarak gazeteciliğe başlayan Çapraz, özellikle Kırım başta olmak üzere, Türk Dünyasını oluşturan Türk devletleri ve halkları üzerine yaptığı sürekli çalışmalarıyla tanınmaktadır. Türkiye, Orta Doğu, Kurultay, Türk Diplomatik gazeteleri yanında, Orkun, Tarih, Kardaşlık, Kırım dergilerinde araştırma ve makaleleriyle, Kırım adlı telif eserin sahibi olan Kemal Çapraz, evli olduğu Zühal Hanım’dan Çağrı isimli bir oğlu vardır.Çapraz halen ufuk Ötesi gazetesini yayınlamaktadır.

Hicri Dede
Hicri Dede
/şair/
Türkmen şairleri içinde özel bir yeri vardır. Onun bazı şiirleri yabancı dillere tercüme edip, hayatı üzerine yazılar yazıldı. Folklorik şarkılar da besteledi.

Haydar Aliyev ( 10.05.1923)
Azerbaycan Cumhurbaşkanı

10 Mayıs 1923 tarihinde Nahçıvan’da doğdu.Ilk, orta ve teknik öğrenimini Nahçıvan’da yaptı.1941 yılında M. Azizbeyov Sanayi Enstitüsü�nden (şimdiki Azerbaycan Petrol Akademisi) mezun oldu.20 yaşında Komünist Partisi�ne girdi.

1941 yılından itibaren Nahçıvan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti Halk Dili Işleri Komiserliğinde ve Halk Komiserleri Meclisinde Şube Müdürü olarak görev yaptı, 1944 yılında Nahçıvan Komünist Partisi tarafından KGB’de görevlendirildi.

1957 yılında Sergei Mironoviç Kirov Üniversitesi�ni (şimdiki Azerbaycan Devlet Üniversitesi) bitirdi.1967 yılında Azerbaycan Komünst Partisi Merkez Komitesi Birinci Sekreterliğine getirildi. Iki kez Sosyalist Emek Nişanı ile ödüllendirilen Haydar Aliyev,1976 yılında Sovyetler Birliği Komünist Partisi Merkez Komitesi Politbüro yedek üyeliğine, 1982 yılında ise asil üyeliğine getirildi. SSCB’de politbüroya yükselen tek Türk siyasetcisi oldu.

1990 yılında Gorbaçov ile ihtilafı nedeniyle görevden alındı ve 1991 yılında döndüğü Nahçıvan’da, Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti Meclis Başkanlığına seçildi.. 1993 Mayıs ayında Elçibey tarafından Bakü’ye davet edildi ve Milli Meclis Başkanı seçildi. 3 Ekim 1993 tarihinde ise Devlet Başkanlığına getirildi.

Kenan Üzeyirağalı
Kenan Üzeyirağalı
Türkmen Bağımsızlar Hareketi Genel Başkanı
ITC Yürütme Konseyi Üyesi

Hasan Basri Öztürk
Bulgaristan Türk Edebiyatı

Doksanüç Harbi�nden sonra bir duraklama içine giren Bulgaristan Türk şiiri, XX. yüzyılın başlarında kendini tazelemeye başlamıştır. Bulgaristan Krallığı döneminde Türkçe basının varlığı -yayımlanan 150 civarında gazete ve dergi söz konusudur-, edebiyatın dolayısıyla da şiirin gelişimine olumlu etki yapmıştır. Bulgaristan�da Türklere uygulanan baskının yol açtığı ulusal bilincin şahlanması-haksızlıklar karşısında duyulan isyan-eşitlik mücadelesi üçgeni içinde yaşanan duyguları dile getiren Hafız Abdullah Meçik, Mustafa Şerif Alyanak, Mehmet Behçet Perim, Muharrem Yumuk, Hasan Basri Öztürk, İzzet Genç gibi şairler, bu dönem Bulgaristan Türk şiirine damgalarını vurmuşlardır.

Balkanlar�da Türk Şiiri - Balkan Türklerinin Kimlik Destanı
Suat Engüllü
1. Karşıyaka Şiir Kurultayı
19-21 Mart 2004/ İzmir
http://www.makturk.com